ქალები და მათი დისკრიმინაცია

რა არის ფემინიზმი?

_ფემინიზმი არის სოციალური და პოლიტიკური მოძრაობა, რომელიც მიზნად ისახავს ქართა უფლებების დაცვას და თანასწორობას საზოგადოებაში. ის ეხება გენდერულ დისკრიმინაციას, ქალთა უფლებებს, და ცდილობს შეცვალოს საზოგადოებრივი დამოკიდებულებები გენდერული როლების მიმართ.

ფემინიზმის ძირითადი პრინციპებია:

- თანასწორობა: ქალები და კაცები უნდა იყვნენ თანასწორუფლებიანი საზოგადოებაში.

- უფლებები: ქალებს უნდა ჰქონდეთ იგივე უფლებები, რაც კაცებს.

- თავისუფლება: ქალებს უნდა შეეძლოთ თავიანთი არჩევანის გაკეთება.

ფემინიზმის ტალღები:

1. პირველი ტალღა: ქალთა საარჩევნო უფლებები (19-20 საუკუნე).

2. მეორე ტალღა: ქალთა უფლებები სამსახურში, განათლებაში (1960-80-ები).

3. მესამე ტალღა: გენდერული იდენტობა, ინტერსექციონალურობა (1990-იანებიდან).

რა ქრის თანასწორობა?

 თანასწორობა — ეს არის იდეა, რომ ყველა ადამიანი უნდა იყოს თანასწორი უფლებებით, შესაძლებლობებით და ღირსებით, განურჩევლად მათი გენდერის, რასის, რელიგიის, სექსუალური ორიენტაციის ან სხვა მახასიათებლებისა.

რეალური თანასწორობა ნიშნავს:

- ერთნაირი შესაძლებლობები: ყველას უნდა ჰქონდეს წვდომა განათლებაზე, სამსახურზე, ჯანდაცვაზე.

- უფლებების დაცვა: კანონი უნდა იცავდეს ყველას უფლებებს, განურჩევლად მათი სტატუსისა.

- სოციალური სამართლიანობა: საზოგადოება უნდა იყოს სამართლიანი და არ დისკრიმინირებდეს ვინმეს.

მაგრამ რეალობაში თანასწორობა რთულია, რადგან არსებობს:

- სისტემური უთანასწორობა: საზოგადოებრივი სტრუქტურები, რომლებიც უთანასწორობას ქმნიან.

- სტერეოტიპები: გენდერული, რასობრივი სტერეოტიპები, რომლებიც ზღუდავენ შესაძლებლობებს.

თანასწორობის მიღწევა მუდმივი პროცესია, რომელიც მოითხოვს ცნობიერების გაზრდას, განათლებას და გაბედულ მოქმედებას.

თანამედროვე სამყაროში ქალთა უფლებები ჯერ კიდევ იზღუდება ბევრ ქვეყანაში, განსაკუთრებით არაბულ სამყაროში, სადაც ქალები ყველაზე დისკრიმინირებულ ფენას წარმოადგენენ კულტურული და რელიგიური შეხედულებების გამო. მაგალითად, ეგვიპტეში ქალების 93% წინადაცვეთილია, ხოლო იემენში გოგონების 90% 18 წლამდე ქორწინდება.

თუმცა, ბევრ ქვეყანაში ქალთა უფლებები გაუმჯობესდა. საქართველოში, მაგალითად, მიღებულია გენდერული კვოტირების კანონი, რომელიც მიზნად ისახავს პარლამენტში ქალთა წარმომადგენლობის ზრდას. (თუმცა ეს აქ ჯერაც ფასადურია)

საერთაშორისო დონეზე, ქალთა უფლებები დაცულია სხვადასხვა კონვენციებით, როგორიცაა კონვენცია ქალთა დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ.

სამყარო შეიცვალა ქალების მიმართ, მაგრამ ჯერ კიდევ ბევრი სამუშაოა გასაკეთებელი თანასწორობის მიღწევისთვის.

საქართველოში ქალთა უფლებების დარღვევის სტატისტიკა შემაშფოთებელია. 2014-2022 წლებში დაფიქსირდა 186 ქალთა მკვლელობის ფაქტი და 129 მკვლელობის მცდელობის შემთხვევა. ყველაზე ხშირი ძალადობის ფორმებია ფიზიკური (1,123 შემთხვევა) და ფსიქოლოგიური (449 შემთხვევა).

თბილისი, აჭარა და შიდა ქართლი ყველაზე მეტი ძალადობის შემთხვევების რეგიონებია.

სასამართლოები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ქალთა უფლებების დაცვაში, მაგრამ მათი ვებგვერდები არ იძლევა სრულ სტატისტიკურ ინფორმაციას.

 ქალთა უფლებების დარღვევის მიზეზები რთული და მრავალფეროვანია. რამდენიმე ძირითადი ფაქტორი:

- პატრიარქალური საზოგადოება: ტრადიციული შეხედულებები ქალთა როლზე საზოგადოებაში.

- განათლების ნაკლებობა: ქალთა უფლებების შესახებ ცნობიერების დაბალი დონე.

- ეკონომიკური დამოკიდებულება: ქალთა ეკონომიკური დამოკიდებულება მამაკაცებზე.

- კულტურული და რელიგიური ნორმები: ზოგიერთი კულტურა და რელიგია ზღუდავს ქალთა უფლებებს.

- სამართლებრივი სისტემის სისუსტე: კანონების არასაკმარისი აღსრულება.

ეს ფაქტორები ერთად ქმნიან სისტემურ უთანასწორობას, რომელიც ძნელი შესაცვლელია.

გამოსავალი რამდენიმე მიმართულებითაა:

- განათლება და ცნობიერება: ქალთა უფლებების შესახებ ცნობიერების ამაღლება.

- სამართლებრივი რეფორმები: კანონების გაუმჯობესება და აღსრულება.

- ეკონომიკური შესაძლებლობები: ქალთა ეკონომიკური დამოუკიდებლობის მხარდაჭერა.

- საზოგადოებრივი ცვლილებები: პატრიარქალური შეხედულებების შეცვლა.

 ამ ნაბიჯებით, შეგვიძლია შევცვალოთ სიტუაცია.